داستان ششم

داستان ششم

قانلی قؤجا اؤغلو قانتورالی بویو
اوغوزلارین واختیندا قانلی قوجا دئییلن بیر مُدرِک کیشی واردی. بیر یئتیشمیش ایگید اوغلو واردی. آدینا قانتورالی دئییردیلر قانلی قوجا دئییر:
"دوستلار، آتام اؤلدو، من قالدیم. یئرینی –یوردونو توتدوم. صاباح کی گون من اؤلرم، اوغلوم قالار. بوندان یاخشی نه اولا بیلر کی، اوغول، نه قدر کی، ساغام، گل سنی ائولندیریم! ".اوغلان دئییر:"آتا، منی ائولندیرمک ایسته ییرسن سه، بیلیرسنمی منه لایق قیز نئجه اولمالی دیر؟... من یئریمدن دورمادان او دورموش اولسون! من قاراجیق آتیما مینمه دن او مینمیش اولسون! من قانلی کافیر ائلینه گئتمه میش او گئدیب منه باش گتیرمیش اولسون!".
قانلی قوجا دئییر: "اوغول، سن قیز ایسته میرسنمیش، بیر جسور پهلوان ایسته ییرسنمیش، اونون آرخاسیندا یئیه سن –ایچه سن، گونونو خوش کئچیرسن!". دئدی:"بلی، آتا جان، ائله سینی ایسته ییرم! بس گئده سن، بیر جیجی –میجی تورکمان قیزینی آلاسان، بیردن سوروشوب اوزرینه دوشم، قارنی ییرتیلا؟". قانلی قوجا دئییر: "اوغول، قیز گؤرمک سندن، مال –پول خرجله مک مندن!".
آتاسی بئله دئینده ایگیدلر ایگیدی قانتورالی دوردو. قیرخ ایگیدینی اؤزو ایله گؤتوردو. ایچ اوغوزو گزدی، قیز تاپا بیلمه دی، قاییتدی، گئری دؤندو. ائولرینه گلدی آتاسی دئییر: "اوغول، قیز تاپدینمی؟ ". قانتورالی دئییر: "ییخیلسین اوغوز ائللری، منه یارایان قیز تاپا بیلمه دیم، آتا!". آتاسی دئییر:
"هئی، اوغول! قیز آلماق اوچون گئدن بئله گئتمز". قانتورالی دئییر:"بس نئجه گئدر، آتا؟". قانلی قوجا دئییر: "اوغول، سحر واختی گئدیب گون اورتا گلمک اولماز. گون اورتا گئدیب آخشام گلمک اولماز. اوغول، سن تلس، مال ییغ، من سنه گئدیم قیز آختاریم!".
قانلی قوجا سئوینجک، فرحله آیاغا دوردو. آغ ساققاللی پیرانی قوجالان دا یانینا سالدی. ایچ اوغوزو آختارد، قیز تاپمادی. دولاندی، داش اوغوزا گلدی، تاپا بیلمه دی. دولاندی، ترابزونا گلدی. سن دئمه، ترابزون تکورونون بیر گؤزل – گؤیچک، یاراشیقلی قیزی وارمیش. ساغینا –سولونا ایکی قوشا یای چکردی. آتدیغی اوخ یئره دوشمزدی. او قیزین "قالینلیغی –قافتانلیغی" اوچون اوچ حیوان ساخلانیردی. آتاسی وعد ائتمیشدی کی، هر کیم او اوچ حیوانی باسیب غالب گلسه، اؤلدورسه، قیزیمی اونا وئره جگیم. باسا بیلمه یه نین باشینی کسیردی. بئله لیکله، اوتوز ایکی کافیر بَیینین اوغلانلارینین باشی کسیلیب قالا بورجوندن آسیلمیشدی. همین اوچ حیوانین بیری قوُدوز آسلاندی؛ بیری قارا بوُغا، بیری ده بوُغرا ایدی. بونلارین هر بیریسی بیر اژداهایا برابردی. باشلاری آسیلان اوتوز ایکی نفر، قودوز آسلانلا قارا بوغرانین اوزونو گؤرمه میشدی، آنجاق بوغا بوینوزوندا هلاک اولموشدو.
قانلی قوجا بو باشلاری و حیوانلاری گؤرنده باشیندا کی بیت آیاغینا داراشدی. دئدی: "گئدیم، اوغلوما دوزونو دئییم، هُنری وارسا، گلیب آلسین، یوخدورسا، کیمی آلساق، راضی اولسون".
آت آیاغی ایتی، اوزان دیلی چئویک اولور. قانلی قوجا قاییدیب گلدی، اوغوز یوردونا چاتدی. قانتورالی یا خبر وئردیلر، "آتان گلدی" –دئدیلر. او، قیرخ ایگیدله آتاسینین قارشیسینا گلدی. الینی اؤپدور، دئدی: " آتا جان، منه یارایان قیز تاپدینمی؟ ". دئدی: "اوغول، هُنرین وارسا، تاپدیم". قانتورالی دئییر: "قیزیل –گوموشمو ایسته ییر؟ قاطیر، دوه می ایسته ییر؟" آتاسی دئییر:
"اوغول، هُنر لازیمدیر، هُنر! "قانتورالی دئییر: "آتا قارایاللی قازیلیق آتیمی یَهَرله ییم، قانلی کافیر ائلینه هجوم ائدیم، باش کسیم، قان تؤکوم، کافیره قان قوسدوروم. قول –قاراواش گتیریم، هُنر گؤستریم".
قانلی قوجا دئییر: "های –های اوغول جان! هُنر دئدیگین او دئییل. او قیز اوچون وحشی حیوان ساخلاییبلار. کیم او اوچ حیوانی باسیب اؤلدورسه، او قیزی اونا وئریرلر. اؤلدورمه سه، اونون باشینی کسیب بورجدان آسیرلار".
قانتورالی دئییر: آتا، بو سؤزو سن منه دئمه مه لی ایدین. بیر حالدا کی، دئدین، البتّه، گئتمه لی یم. باشیما قاخینج، اوزومه ریشخند اولماسین. خانیم آنا، بَی آتا، سالامات قالین!". قانلی قوجا فیکیرلشدی: "گؤردونمو من اؤزومه نه ائتدیم؟ اوغلانا قورخونج خبرلر وئریم، بلکه گئتمه سین، دؤنسون"، -دئدی.
قانلی قوجا بو زمان سویلامیش، گورک، خانیم، نه سویلاییب – دئمیشدیر:

اوغول، سنین گئده جگین او یئرین
دولامباج –دولامباج یوللاری واردیر.
آتلیلار باتدیقجا چیخا بیلمه ین
کئچیلمز پالچیقلیق، چامورلوقلاردیر.
اژداها ایلانلار دله بیلمه ین
قالین مئشه لردیر، سیخ اورمانلاردیر.
گؤیلره باش چکن دیک قالالاردیر.
گؤز ووروب کؤنول آلا گؤزلی وارسا،
"های!" دئمه میش باش کسن جللادی دا وار.
یییه سینین چیینینده قالخان اوینایار...
یامان یئره گئدیرسن، قاییت، دؤن گئری!
قوجالمیش آنانی آغلاتما بئله،
آتانی اینلتمه، قاییت، دؤن بری!

قانتورالی حیرصله نیب دئدی:

نه سؤیله ییر، نه دئییرسن، آتا جان؟
بو شئیلردن قورخان آدام ایگید اولار؟
ایگید اره قورخو وئرمک عیب ساییلار.
او دولامباج یوللاری آللاه قویسا، گئجه کئچیم.
آتلی باتان پالچیغینا قوملار تؤکوم، دؤشه ییم.
اژداهانین سؤکمه دیگی اورمانینا
چاخماق چاخیب، اود ووروم.
گؤیلره باش ووران قالالارینی آللاه قویسا ووروم –ییخیم.
اوغرون باخیب کؤنول آلان گؤزلینین بوینون اؤپوم.
چیینینده قالخان اوینادان آتاسینین باشین کسم.
ایندی گئدیم، گئتمه ییم؟
گئدرم! یا گلم، یا گلمه یم،
یا قارا بوغرانین کؤکسو آلتیندا قالام،
یا بوغانین بوینوزونا سانجیلام،
یا قودوز آسلانین جایناغیندا دیدیلیم...
گئدیم، گئتمه ییم؟ گئدیم، یا گلیم یا گلمه ییم!...
یئنی دن گؤروشونجه بَی آتا، خانیم آنا، ساغ –سالامات قالین سیز!

گؤردولر کی، ناموس گوج گلیر، اَییلمیر، دئدیلر: "اوغول، یولون آچیق اوغورلو اولسون! ساغ –سالامات گئدیب – گله سن!".
قانتورالی آتا آناسین اللرین اؤپدو. قیرخ ایگیدینی یانینا سالدی.
یئددی گون یئدی گئجه آت چاپدیلار. کافیرین سرحدّینه چاتدیلار.
چادیر قوردولار. قانتورالی یویرک آتینی چاپاراق گورزونو گؤیه آتیر، یئره دوشمه دن قاپیب توتور، دئییردی:

هئی، قیرخ دوستوم، یولداشیم!
قاچان اولسایدی، یاریشسایدیم،
گوجلو اولسایدی، قاپیشسایدیم،
آللاه کؤمک ائتسه یدی،
او اوچ حیوانی اؤلدورسه یدیم،
گؤزللرین باشی ساری دونلو
سئلجان خانیمی آلسایدیم،
ائویمیزه قاییتسایدیم،
دردیم اولماز، قیرخ یولداشیم!
سیزه قوربان منیم باشیم!

بونلار بئله دانیشارکن تکورا خبر چاتد: "اوغوز یوردوندان قانتورالی دئییلین بیر ایگید وار، قیزینی ایستمگه گلمیشدیر"، -دئدیلر. کافیرلر یئددی آغاجدان گلیب اونلاری قارشیلادیلار، دئدیلر: "ایگید، دئ گؤرک نییه گلمیسیز؟"."آلیشماغا –وئریشمگه گلمیشیک"، -دئدیلر. حؤرمت –عزّت ائله دیلر. آغ چادیر قوردولار، ایری خالی دؤشه دیلر، آغ قویونلار کسدیلر، یئددی ایللیک آل ایچگی ایچیردیلر. اونلاری گؤتوروب تکورون یانینا گتیردیلر. تکور تاخت اوزرینده اتورموشدو. یوز کافیر آلتدان یاراقلانیب، اوستدن گئیینمیشدی. قانتورالی مئیدانی یئددی دفعه دولانیب گلدی.
قیز مئیداندا بیر کؤشک دوزلتدیرمیشدی. یانیندا اولان بوتون قیزلار آل گئیینمیش، تکجه اؤزو ساری رنگی دون گئیمیشدی. یوخاریدان تاماشا ائدیردی. قانتورالی گلدی، بؤیوک قولدور دسته لی تکورا سلام وئردی. تکور سلام آلدی. ایری خالی دؤشه دیلر، اوتوردو. تکور دئییر: "ایگید، هاردان گلیرسن؟ ". قانتورالی یئریندن دوروب گلدی. ایره لی سیچراییب، آغ آلنینی آچدی. آغ بیکلرینی سیغالاییب دئدی کی:

قارشینداکی اوجا داغینی آشماغا گلمیشم!
آشیق –داشیق سولارینی کئچمگه گلمیشم!
دار اتگینه، گئن قولتوغونا سیغینیب گلمیشم!
آللاهین امری ایله، پیغمبرین رأیی ایله
قیزین سئلجان خانیمی آلماغینا گلمیشم!

تکور دئییر: "بو ایگیدین سؤزو اؤتکَمدیر، اگر الینده هُنری ده وارسا...بو ایگیدی آنادان گلمه سویوندورون! "سؤیوندوردولار. قانتورالی قیزیلی اینجه کتان بئزینی بئلینه ساریدی. قانتورالینی چکیب مئیدانا گتیردیلر.
قانتورالی گؤزل و عاغیللی بیر ایگید ایدی. اوغوزلاردا دؤرد ایگید اوز اؤرتوگو ایله گزیردی. بیری قانتورالی ، بیر قارا چکیر و اوغلو قیرخقینیق، بیرده بوز آیغیرلی بئیرک ایدی. قاتورالی نیقابینی یانا آتدی. قیز کؤشکدن باخیردی. بئل باغیسی بوشالدی، احتراصدان اؤوسَل اولموش دانا کیمی آغزینبن سویو آخدی. یانیندا کی قیزلارا دئدی: "کاش آللاه –تعالی آتامین کؤنلونه رحم سالسین، کبین کسدیریب منی او ایگیده وئرسین. بونون کیمی ایگید حئیفدیر کی، او حیوانلارین الینده هلاک اولا!".
بو زمان دمیر زنجیرلری بوغانی گتیردیلر. بوغا دیز اوسته چؤکدو، بوینوزو ایله بیر مرمر داشی اوودو، پئندیر کیمی دیددی. کافیرلر دئییر: " ایندی ایگیدی آتیب –ییخاجاق، یئره سریب پیرتداناغینی چیخاراجاق. ییخیلسین اوغوز ائللری! بیر قیزدان اؤترو قیرخ ایگیدله بیر بَی اوغلونون اؤلمه سی نَیه لازیمدیر؟". بونو ائشیدنده قیرخ ایگید آغلاشدی. قانتورالی ساغینا باخدی، قیرخ ایگیدینی آغلار گؤردو. سولونا باخدی، یئنه آغلاییردیلار. دئدی: "هئی قیرخ دوستوم، قیرخ یولداشیم، نییه آغلاییرسینیز؟ کؤکلنمیش قوپوزومو گؤتورون، تعریفله یین، منی! "بورادا قیرخ ایگید قانتورالینی اؤیوب –تعریفله میش، گؤرک، خانیم، نئجه تعریفله میشدیر:

سلطانیرمیز قانتورالی، قالخیب یئریندن دورمادینمی؟
قارا یاللی قازلیق آتینی مینمه دینمی؟
آرقوبئلده، آلا داغدا قوش اوولاییب،
آتانین ائو –ائشیگینه قاییدان باش
قاراواشلاری اینک ساغاندا گؤرمه دینمی؟
"بوغا، بوغا!" دئدیکلری قارا اینگین بوزوووُ دئییلدیرمی؟
ایگید ارلر سنین دؤیوشوندن قورخوردو...
اودور، ساری دونلو سئلجان خانیم کؤشکدن باخیر،
کیمه باخسا، اؤز عشقییله اودا یاخیر!

قانتورالی ساری دونلو قیزین عشقین ایله بیر "هو!" دئدی. "ایه، بوُغانیزی بوراخین گلسین"، -دئدی. بوغانین زنجیرینی آچیب بوش بوراخدیلار. بوینوزو آلماز سونگو کیمی اولان بوغا، قانتورالی نین اوستونه جومدو.
قانتورالی محمّد(ص)ین عزیز آدینا صلوات چکدی. بوغانین آلنینا ائله بیر یوموروق ووردو کی، دالی اوسته چؤکدوردو. یوموروغونو آلنینا دایادی، سوروب مئیدانین باشینا چیخاردی. چوخ چالیشدیلار: نه بوغا، نه ده قانتورالی اوستون گلیردی. بوغا یاواش –یاواش یورولماغا باشلادی. آغزی کؤپوکله ندی. قانتورالی دئییر: "بو دونیانی ایگیدلر عاغیللا تاپمیشلار. بونو اؤنوندن سیچراییم، نه هُنریم وارسا، بوندان سونرا گؤستریم!". آدی گؤزل محمّد(ص)ه صلوات چکدی. بوغانین قاباغیندان قاچدی، بوغا بوینوزو اوستونده قالخدی. قانتورالی بوغانی قویروغوندان توتوب، اوچ دفعه یئره ووردو. بوغانین سوموکلری سیندی. باسیب بوغازلاردی. بیچاق چیخاریب دریسینی سویدور. اتینی مئیداندا قویوب، دریسینی تکورون قاباغینا گتیردی، دئدی:
"صاباح قیزینی منه وئریرسن". تکور دئدی: "آیا، قیزی وئرین، شهردن قوووُن، چیخسین –گئتسین!". تکورون قارداشی اوغلو واردی، دئدی: "حیوانلارین باشی آسلاندیر، اونونلا دا اویون گؤسترسین، قیزی اوندان سونرا وئرک!".
گئتدیلر، آسلانی چیخاریب مئیدانا گتیردیلر. آسلان هایقیردی، مئیداندا نه قدر آت واردیسا، قان قاشاندی. ایگیدلر دئدیلر: "بوغادان قورتاردی، آسلاندان نئجه قورتولاجاق؟". آغلاشدیلار. قانتورالی ایگیدلرینی آغلار گؤردو، دئدی: "ایه، آل قوپوزومو اله آلیب، منی تعریفله یین! ساری دونلو قیزین عشقی ایله بیر آسلاندان دؤنوممو؟ " یولداشلاری بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشلا:

سلطانیمیز قانتورالی،
آغ قامیشلیق ایچینده
ساری گؤنلو دایلار باسان،
شاه دامارینی دلیب، قانین سوران،
بؤیوک، ایتی پولاد قیلینجدان قاییتمایان،
دستگی آغ توزلو برک یایدان چکینمه ین،
آغ لَلَکلی کسکین اوخدان قورخمایان
حیوانلارین باشچیسی قودوز آسلانی قیران
ایری کؤپک ایتینه اؤزونو دالادارمی؟
ایگید ارلر دؤیوش گونو اؤلوموندن قورخارمی؟
ساری دونلو سئلجان خانیم کؤشکدن باخیر،
کیمه باخسا، اؤز عشقیله اودا یاخیر!

ساری دونلو قیزین عشقی ایله های چکن قانتورالی دئدی: "آی کافیر، آسلانینی بوراخ گلسین!". سونرا فیکیرله شیب: "بؤیوک پولاد ایتی قیلینجیم یوخدو کی، چارپیشارکن ایکی بیچه یدیم. سنه سیغینیرام، اولو تانری، کؤمک ائت!" –دئدی.
آسلانی بوراخدیلار؛ جومدو گلدی. قانتورالی بیر یاپینجینی دیز قاپاغینا دولادی، آسلانین پنجه سینه وئردی. عزیز آدلی محمّد(ص)ه صلوات گتیردی. آسلانین آلنینی گؤزله ییب ائله بیر یوموروق ووردو کی، یوموروق حیوانین چنه سینه دَییب پارچالادی. بوینوندان توتوب، بئلینی اوزدو. اوندان سونرا گؤتورب یئره ووردو؛ آسلانین سوموکلری سیندی. قانتورالی تکورون قاباغینا گلدی. دئدی: "صاباح قیزینی منه وئر!". تکور دئییر " قیزی گتیرین وئرین، بو ایگیدی گؤزوم گؤردو، کؤنلوم سئودی. ایسته ییر دورسون، ایسته میر، گئتسین!" یئنه قارداشی اوغلو دئدی: "حیوانلارین باشچیسی دَوه دیر. اونونلادا اؤیون گؤسترسین، اوندان سونرا قیزی وئرک!".
آللاهین کؤمگی ایله بَی لر، پاشالار قانتورالییا خئییر –دوعا وئردیلر.
تکور دئدی کی، دوه نین آغزینی یئددی یئردن باغلایین لاکین کافیرلر پاخیل لیقدان باغلامادیلار، یوین قاییشینی آچیپ بوراخدیلار. قانتورالی فیرلانیب دَوه نین قولتوغوندان گیریر –چیخیردی. باشینی قیزیشمیش ایگید آرتیق ایکی حیوانلا ساواشمیشدی. سوروشوب ییخیلدی. آلتی جللاد تئز باشینین اوستونو آلدی. یالین قیلینج توتدولار. بورادا یولداشلاری سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشلار:

قانتورالی، یئریندن قالخیب گلدین،
قارایاللی گؤزل قازلیق آتینی میندین.
آلا گؤزلو ایگیدلرینی گتیردین.
آرقوبئلی، آلا داغی گئجه آشدین
آشیق – داشیق سولاردان گئجه کئچدین.
قانلی کافیر ائلینه گئجه گیردین.
قارا بوغا گلنده خورد –خشیل ائتدین.
قودوز آسلان گلنده بئلینی بوکدون.
قارا بوغرا گلنده نه یورولوب –دوشدون؟
اوجا –اوجا داغلاردان خبر آشار.
قانلی، داشقین سولاردان هنیر کئچر،
قالین اوغوز ائللرینه خبر گئدر،
قانلی قوجا اوغلونون نه ائتدیگینی دئیرلر
قارا بوغایا دیز چؤکدورمه میش،
قودوز آسلان گلنده بئلینی بو کموش،
قارا بوغرا گلنده نه دؤیو کموش؟!
بؤیوک –کیچیک آراسیندا سؤز –صحبت اولار،
قاری –قوجا قالماز، -شایعه یاییلار.
آغ ساققاللی آتانین بئلی بوکولر،
قاریجیق اولموش آنان قان –یاش تؤکر.
آی خان، قالخیب یئریندن دورماسان،
جللاد قیلینجی نین آلتیندادیر اَنسَن.
غفلتاً گؤزل باشینی کسرلر.
آشاغیدان یوخارییا باخمیرسانمی؟
قارشینا ایری قاز گلیب، شاهینی آتیرسانمی؟
سئلجان خانیمین اشاره سینی گؤرمورسنمی؟
"دَوه بورنوندا ازیلر" دئدیلر، بیلمیرسنمی؟
ساری دونلو سئلجان خانیم کؤشکدن باخار،
کیم اونا باخسا، عشقییله اودا یاخار!

قانتورالی ساری دونلو قیز عشقینه بیر "هو!" دئییب آیاغا دوردو. فیکیرلشدی: "آیا، من بو دَوه نین بورنوندان یاپیشسام، قیزین سؤزو ایله یاپیشدی، -دئیرلر. صاباحی اوغوز ائللرینه خبر گئدر کی ، دَوه الینده گیرینج اولموشدو، قیز خلاص ائله دی". سونرا دئدی: "آیا، قولجا قوپوزومو چالین، تعریفله یین منی!... یارادان آللاها سیغیندیم. بیر بوغرادان دؤنوممو؟ آللاه قویسا، بونون دا باشینی کسیم!".
ایگیدلری قانتورالینی اؤیوب –تعریفله میش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشلار:

سرت قایالار باشیندا یووا قوران،
اولو تانرییا یاخین اوچوب قاناد ووران،
مانجاناق داشی تک قیژیلداییب یئره ائنن،
دورو گؤلون اؤردَ گینی شیغیییب آلان،
سو دیینه گیرن قوشو دارتیب اوزان،
قارنی آجان زمان قالخیب سوزن،
بوتون قوشلارین سلطانی چال قاراقوش
اؤزونو هئچ ساغساغانا ووردورارمی؟
ایگید ارلر دؤیوش گونو اؤلوموندن قورخارمی؟
ساری دونلو سئلجان خانیم کؤشکدن باخار،
کیمه باخسا، اؤز عشقییله اودا یاخار!...

ساری دونلو قیز عشقینه هایقیران قانتورالی آدی گؤزل محمِّد(ص)ه صلوات چکدی. دَوه یه چیینی ایله بیر ضربه ووردو، دَوه باغیردی. بیرده ووردو، دَوه آیاق اوسته دورا بیلمه دی، ییخیلدی. قانتورالی دَوه نی باسیب، ایکی یئردن کسدی، دوغرادی. آرخاسیندان ایکی قاییش چیخارتدی، تکورون قاباغینا توللادی. دئدی: "دؤیوشچولرین اوخ قابی سینین باغی، اوزنگی سینین قاییشی اوزولنده تیکمگه گرک اولار".
تکور دئییر: "وآللاه، بو ایگیدی گؤزوم گؤردو، کؤنلوم سئودی". قیرخ یئرده اوتاق قوردوردو. قیرخ یئرده بؤیوک قیرمیزی بَی –گلین اوتاغی تکدیردی. قانتورالی ایله قیزی گتیریب اوتاغا سالدیلار.
اوزان گلدی، گلین هاواسی چالدی. اوغوز ایگیدینین سینه سی قاباردی، قیلینجینی چیخاریب یئری چالدی –چاپدی. دئدی کی، یئر کیمی چاتلاییم، تورپاق کیمی سوورولوم، قیلینجیملا دوغرانیم، اوخوما سانجیلیم، اوغلوم دوغولماسین، دوغولارسا، اون گونلوک اولماسین، اگر بَی آتامین و خانیم آنامین اوزونو گؤرمه میش بو اوتاغا گیریب یاتسام. چادیرینین ایپلرینی آچدی. دوه لرینی نریلدتدی، آتلارینی کیشه تدی. گئجه نی گوندوزو قاتدی، کؤچدو...
یئددی گون یئددی گئجه گئدیب، اوغوز یوردونون سرحدّینه چیخدیلار. چادیر قوردولار. قانتورالی دئییر:

هئی، قیرخ دوستوم، یولداشیم!
قوربان سیزه منیم باشیم!
آللاه –تعالی یول وئردی، گئتدیم.
او اوچ قودوز حیوانی اؤلدوردوم.
ساری دونلو سئلجان خانیمی آلیب گلدیم.
خبر وئرین، آتام منی قارشیلاسین!

قانتورالی باخدی گؤردو کی، بو دایاندیقلاری یئرده قوقو قوشلاری، دورنالار، توراجلار، ککلیکلر اوچورلار. سویوق –سویوق سولار، چاییرلار –چمنلر... سئلجان خانیم بو یئری سئودی، بَیَندی. دوشدولر، کئف مجلیسی قوردولار. یئدیلر، ایچدیلر.
او زامانلار اوغوز ایگیدلرینه نه بلا گلیردیسه، یوخودان –یاتماقدان گلیردی. قانتورالی نین یوخوسو گلدی، باتدی. او یاتارکن قیز فیکیرله شدی: "منیم عاشیقلریم چوخدور. بیردن خلوتجه گلیب ایگیدیمی توتوب اؤلدوررلر! آغ اوزلو من گلینی توتوب یئنه آتا آنامین ائوینه آپارارلار!". اونا گؤره ده قانتورالی نین آتینی گیزلینجه یَهَرله تدی. اؤزو ده آلتدان یاراقلانیب اوستدن گئییندی. سونگوسونو الینه آلدی، بیر یوکسک یئره چیخیب گؤزله دی.
خانیم، دئیه سن، تکور پئشمان اولموشدو. "ائله اوچ حیوان اؤلدوردوگو اوچون تکجه –بیرجه قیزجیغازیمی آلدی گئتدی"، -دئیه فیکیرله شدی. گیزلینجه قارا دونلو، گؤی دمیر قیلینجلی آلتی یوز کافیر سئچدی. گئجه –گوندوز آت سوردولر. بیردن گلیب قانتورالی گیل دوشن یئره چاتدیلار. قیز حاضیر ایدی. باخدی، لاپ ایره لی گلمیشدیلر. آتینی اوینادیب، قانتورالی نین اوستونه گلدی سویلادی، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئدی:

غافیل اولما، قارا باشینی قالدیر، ایگید!
آلا –قییما، گوزل گؤزونو آچ، دور، ایگید!
قوللارین و آغ اللرین باغلانمادان،
آغ النین قارا یئرلره چیرپیلمادان،
بیرجه آندا گؤزل باشین کسیلمه دن،
قیزیل قانین یئر اوزونه تؤکولمه دن،
دوشمن چاتدی، یاخیندادیر،
نه یاتیرسان، آیاغا قالخ!
سرت قایالار اوینامادان یئر اؤووُلدو
قوجا بَی لر هئچ اؤلمه دن ائل بوشالدی.
قوشولاراق –قؤووُشاراق داغدان ائندی،
بیر سیرادا دوزوله رک اوزرینه دوشمن گلدی.
یاتماغا یئر –یوردومو تاپدین، سنه نه اولدو؟

-دئیه چاغیردی. قانتورالی گرنه شیب اویاندی، دوردو. دئییر: "نه سؤیلرسن، گؤزلیم!". سئلجان خانیم:"ایگیدیم، اوستونه دوشمن گلیب. اویاتماق مندن. ساواشیب هُنر گؤسترمک سندن!" دئدی. قانتورالی گؤزونو آچدی، گؤز قاپاقلارینی قالدیریب باخدی. گؤردو گلین آت اوزرینده دیر؛ گئیینمیش سونگوسوده الینده. یئری اؤپدو. دئدی: "آمنّا و صدَّقَنا! آللاهین قاپیسیندا مطلبیمیز یئرینه یئتدی". تمیز سودا یویوندو آغ آلنینی یئره قویدو، ایکی رکعت ناماز قیلدی، آتینا میندی. آدی گؤزل محمّد(ص)ه صلوات چکدی. قارا دونلو کافیرین اوستونه آت سوردو، ایره لی گئتدی. سئلجان خانیم آت اویناتدی. قانتورالی نین اؤنونه کئچدی. قانتورالی دئییر: "گؤزلیم، هارا گئدیرسن؟". دئییر: "ایگید بَی، باش سالامات اولسا، پاپاق تاپیلمازمی؟ بو گلن دوشمن قاتی دوشمندیر. یومشاق، دؤیوشک: اؤلنیمیز اؤلسون، دیری قالانیمیز ائوه گلسین! "بورادا سئلجان خانیم آت سالدی، قیریلانی قیریدی، قاچانی قؤومادی؛ "آمان" دئیه نی اؤلدورمه دی. ائله ساندی کی، دوشمن باسیلدی. قیلینجی نین قبضه سی قان چادیرا گلدی. قانتورالینی تاپا بیلمه دی.
ائله بو زمان قانتورالی نین آتا –آناسی گلیب چیخدی. گؤردولر کی، بو "گلین" دئییلن آدامین قیلینجی نین قبضه سی قانلی دیر، اوغوللاری گؤرونمور. خبر بیلدیلر، گؤرک، نئجه خبرله شدیلر. آناسی دئییر:

آنام گلین، قیزیم گلین،
صبح تئزدن اؤز یئریندن دوروب گلدین،
اوغلوموزو توتدوردونمو؟
خبرسیزجه گؤزل باشینی کسدیردینمی؟
"خانیم آنا، بَی آتا!" دئییب اینله تدینمی؟
سن گلیرسن، بیر بالام گؤرونمور،
باغریم یانیر، اؤز دیلینله خبر وئر منه!
دردلی باشیم قوربان اولسون، گلین سنه!

قیز بیلدی کی، گلنلر قاییناناسی و قاییناتاسیدیر. قامچی ایله اشاره ائله دی کی، اوتاغا کئچین، هارادا قارماقاریشیقلین وارسا، توز وارسا، هارادا قارغا –قوزغون دولاشیرسا، قانتورالینی اورادا آختاریم. آتینی ماهمیزلادی. بیر یوکسک یئره چیخدی، گؤزله دی؛ گؤردو کی، بیر دره نین ایچینده توز گاه ییغیلیر، گاه داغیلیر. اورایا گلدی؛ گؤردو کی، قانتورالی نین آتینی اوخلامیشلار. گؤزونون قاپاغی سییریلمیش، اوزونو قان بوروموشدور. اخماقدا اولان قانینی سیلیر. کافیرلر قیلنج سییریب اوستونه توپلاشیر، او ایسه اونلاری قاباغینا قاتیب قووور.
سئجان خانیم بونو بئله گؤردو، ایچینه اود دوشدو. بیر بؤلوک قازا شاهین گیرن کیمی کافیرلرین اوستونه آت سالدی. کافیرلرین بیر اوجوندان قیریب او بیری اوجونا چیخدی. قانتورالی باخدی گؤردو کی، کیم ایسه دوشمنی قاباغینا قاتیب قووور. سئلجان اولدوغونو بیلمه دی، غضبله ندی. بو واخت سویلامیش، گؤرک، خانیم نه سویلاییب –دئمیشدیر:

قالخیب یئریندن دوران ایگید، نه ایگیدسن؟
قارایاللی قازلیق آتا مینن ایگید، نه ایگیدسن؟
غفیلدن باشلار کسن،
اذن سیز دؤیوشه گیرن ایگید، نه ایگیدسن؟
اذن سیز دؤیوشه گیرمک بیزیم ائلده عیبدیر.
چیخ، گئت! قیزیلقوش اولاراق اوچوممو؟
ساققالیندان، بوغازیندان توتوممو؟
غفیلدن سنین باشینی کسیممی؟
آل قانینی یئر اوزونه تؤکوممو؟
قارا باشینی آتینین ترکیندن آسیممی؟
آی خطاسی چاتمیش ایگید، نه ایگیدسن، قاییت دؤن گئری!

سئلجان خانیم بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:

هئی ایگیدیم بَی ایگیدیم!
نر دوه لر کؤشگیندن دؤنرمی؟
هئچ قاراجیق، قازلیق آتلار قولونونو ازرمی؟
یایلاقدا کی آغ قویونلار قوزوسوندان یئزرمی؟
ارایگیدلر، ایگید ارلر سئودیگینه قییارمی؟
ایگیدیم، بَی ایگیدیم،
بو دوشمنین بیر اوجو منیم، بیر اوجو سنین!

قانتورالی بیلدی کی، بو دوشمنی باسیب –داغیدان سئلجان خانیمدیر. بیر طرفدن ده اؤزو قوشونا گیریب قیلینج چکدی. کافیرین باشینی کسدی دوشمن باسیلیب مغلوب اولدو.
سئلجان خانیم قانتورالینی آتا میندیریب، یئدگینه آلدی، گئری قاییتدی. گئدر کن قانتورالی اؤز –اؤزونه فیکیرلشدی:

سئلجان خانیم، یئریندن قالخیب –دوروب،
قارا یاللی قازلیق آتینا مینیب،
آتامین ائو –ائشیگینه گلنده،
اوغوزون آلا گؤزلو قیز –گلینی بیلنده،
اطرافینا ییغیشاراق گولنده،
هر کس اؤز سؤزونو سؤیله ینده
سن ده دوروب اؤیونه سن،
"قانتورالی یارالییدی،
آت بئلینه آلدیم، چیخدیم" دئیه سن!
گؤزوم دویدو، کؤنلوم دؤندو، اؤلدورورم سنی! –دئدی.

سئلجان خانیم ایشین نه یئرده اولدوغونو بیلیب، سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:

ایگید بَی، اؤیونرسه، ار اؤیونسون، -آسلاندیر!
لووغالانماق آرواد اوچون نقصاندیر.
اؤیونمکه آرواددان کیشی اولماز...
ایری یورغان آلتیندا قوجاقلاشمادیق
شیرین داماق توتاراق اؤپوشمه دیک،
آل دوواغیم آلتیندا دانیشمادیق.
تئز سئودین، تئز ده بئزدین، اَبلَه اوغلو، اَبلَه!
بیر آللاه بیلیر کی، سنه سیرداشام، یارام، قییما منه!

قانتورالی دئییر: "یوخ، البتّه، اؤلدورمه لی یم!". قیز حیرصله نیب دئدی: "آی اَبلَه اوغلو، اَبلَه! من آشاغی قوُلپا یاپیشیرام، سن یوخاری قوُلپا یاپیشیرسان. آی اَبلَه اوغلو، اوخلا یا قیلینجلا ووروشورسان؟ بری گل، دانشاق! ". آتینی سوروب بیر یوکسک یئره چیخدی. اوخ قابیندان دوخسان اوخونو یئره تؤکدو. ایکی اوخ سئچیب، دمیر اوجلوقلارین چیخاردی: بیرینی گیزلتدی، بیرینی الینه گؤتوردو. دمیر اوجلوقو اوخلا آتماغا اورگی گلمه دی. دئدی:
"ایگید، اوخونو آت! "قانتورالی دئدی: "قیزلارین یولو بیرینجی دیر، اوّلجه سن آت!". قیز بیر اوخو ائله آتدی کی، قانتورالی نین باشینداکی بیت آیاغینا ییغیلدی. قانتورالی اوخ آتمادی، ایره لی گلیب سئلجان خانیمی قوجاقلاییب باریشدی؛ اؤپوشدولر. قانتورالی سویلامیش، گؤرک، نه سویلامیشدیر:

پارا –پارا یانان، پاریلدایان اینجه دونلوم!
یئریَینده یئره قدم باسمایان،
قارا اوستونه قان داممیش تک آل یاناقلیم!
قوشا بادام سیغمایان دار آغیزلیم!
قلم ایله رسّام چکن قارا قاشلیم!
هؤروکلری قیرخ توتاملیق قارا ساچلیم!
آسلان نسلی، سلطان قیزی،
هئچ من سنی اؤلدورومگه قییاردیممی؟
اؤز جانیما قییاردیم، سنه قییمازدیم؛
من سنی سیناییردیم، -دئدی.

سئلجان خانیم بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:

قالخاراق یئریمدن دوراردیم،
قارا یاللی قازلیق آتیما مینردیم.
آتامین دیک چادیرندان چیخاردیم.
آرقوبئلنده، آلا داغدا اؤو اؤولاردیم.
او یئرلرده سیغین –کئییک قوواردیم.
یای دارتاندا بیر اوخلا نئیله یردیم؟
دمیر اوجلوقسوز اوخلا، ایگید، سنی سیناردیم،
من سنی اؤلدورمگه، ایگیدیم، هئچ قییاردیم؟

اونلار یاخینا گلدیلر. قوجاقلاشیب قول –بویون اولدولار، شیرین –شیرین اؤپوشدولر. آغ –بوز آتلارینی مینیب چاپدیلار، بَی آتاسینین یانینا چاتدیلار. آتاسی اوغلونو گؤردو، آللاها شوکورلر ائله دی. قانلی قوجا اؤز اوغلو و گلینی ایله اوغوز یوردونا گیردی. بؤیوک و گؤزل چمنلیکده چادیر قوردوردو. آتدان آیغیر، دَوه دن بوغرا، قویوندان قوچ کسدیردی. توی ائتدی. قالین اوغوز بَی لرینی چاغیریب عزیزله دی...
قانتورالی قیزیل طاغلی گونلو گونو قوردوروب، گلین اوتاغینا گیردی، مورادینا –آرزوسونا چاتدی.
دده م قورقود گلیب قوپوز چالدی. بوی بویلادی، سوی سویلادی. ایگیدلرین باشینا گلنلری سؤیله دی:

ایندی هانی دئدیگیم بَی ارنلر؟
دونیا منیمدیر دئینلر؟
اجل آلدی، یئر گیزلتدی،
فانی دونیا کیمه قالدی؟
گلیملی –گئدیملی دونیا،
سون اوجو اؤلوملو دونیا!
اجل گلدیکده تمیز ایماندان آییرماسین، -
آللاه سنی نامرده محتاج ائتمه سین!
آللاه وئرن اومیدین اوزولمه سین!
آغ آلنین اؤنونده بئش کلمه دوعا ائتدیک، قبول اولسون!
"آمین!" دئینلرین اوزونو گؤره سن!
ییغیشدیرسین، ساخلاسین آللاه گوناهینیزی،
آدی گؤزل محمّد(ص) مصطفی یا باغیشلاسین، خانیم، هئی!!!